
Saga íslenska
fjárhundsins hófst um leið og saga okkar íslendinga. Landnámsmenn tóku búfénað
sinn með sér til Íslands og einnig hunda til aðstoðar við gæslu og smölun.
Landið er víðáttumikið og engar girðingar fyrr en á síðustu 100 árum. Lítið er
ritað um hunda í Íslendingasögum og engar lýsingar gefnar á fjárhundum. Hins
vegar eru til lýsingar á einstökum hundum vegna þess hve ólíkir þeir voru þeim
hundum sem algengir voru í landinu, t.d. Sámur Gunnar á Hlíðarenda, sem
vafalítið má telja að hafi verið írskur úlfhundur enda er hann þaðan kominn og
nokkur góð lýsing af honum sem slíkum. Um 990 var hungursneyð í landinu og
lagði Arnór kerlinganefur til að lógað yrði flestum eða öllum hundum í landinu
þar sem þeir væru svo margir að það gæti bjargað fjölda mannslífa ef ekki þyrfti
að fóðra hundana.
Á miðöldum voru íslenskir hundar orðnir nokkuð vinsæl útflutningsvara frá Íslandi, sérstaklega til Bretlands, og voru þeir vinsælir sem heimilishundar hjá fyrirfólki. Marteinn Beheim skrifar 1492 að íslendingar selji hunda sína háu verði en gefi börn sín til að þau fái mat. Olaus Magnus skrifar 1555 að íslensdkir hundar séu vinsælir hjá aðalsfrúm og prestum . Shakespeare nefnir einnig íslenskan hund í leikriti sínu um Hinrik V. (skrifað um 1600). John Caius skrifar 1570 um íslenska hunda sem séu mikils metnir og í sérstöku uppáhaldi hjá fyrirfólki í Bretlandi.
Í ferðabók Eggerts og Bjarna 1744 er fyrst getið um tvenns konar háralag íslenskra hunda, venjulegan feld með löngum hárum og einnig mjög þykkan, grófan feld og nefnast þeir hundar lubbar.
Frá þessum tíma og fram á þessa öld er minnst á íslenska hunda í flestum ef ekki öllum ferðabókum sem skrifaðar eru um Ísland. Lýsing þessara ferðalanga á íslenska hundinum er nokkuð mismunandi en þó er auðsætt að hér er um sama hundakyn að ræða. Þeir eru sagðir ómissandi á hverjum bæ,reka búsmala úr túnum, smala fénu, reka hross, finna fé í fönn og svo mætti lengi telja. Fyrir góða hunda má fá hestverð. 1869 var talið að fjöldi hunda á Íslandi væri 24.000 en á árunum 1883-1887 er taliðp að hundar séu hér 10.000.
Fyrstu lög varðandi hundahald voru sett 25. júní 1869 og 1871 var settur hár skattur á alla hunda nema ákveðinn fjölda fjárhunda á sveitabæjum. Voru þessi lög sett til að fækka hundum sem hýstu egg bandorma sem ollu sullaveiki í fólki. Eftir þetta fækkaði hundum mjög hérlendis, enda magnaðist smám saman ótti fólks við sullaveikina. Almennur skortur á hreinlæti meðal þjóðarinnar var þó höfuðsök þeirrar hættu sem af sullaveikinni stafaði.
Árið 1900 hefur hundum fækkað mjög og vegna innflutnings erlendra hundakynja á 19. öld, sem höfðu blandast íslenska hundinum, var svo komið að Christian Schierbeck, læknir í Reykjavík, sem ferðaðist mikið um landið, telur að fáir íslenskir hundar séu eftir og eingöngu á afskekktum bæjum til sveita.
Árið 1897 er getið um fyrstu íslensku hundana á sýningu í Tívolí í Kaupmannahöfn, Vips, Svartur og Pilar sem fékk fyrstu verðlaun og bikar. Árið 1905 var íslenskur hundur “ Chuck” ættbókarfærður í The English Kennel Club og um leið var kynið viðurkennt sem slíkt í Englandi og gefin út ræktunarmarkmið sem þýtt var úr dönsku. Íslenskir hundar hafa örsjaldan komið fram þar á sýningum en þó var Vaskur frá Þorvaldsstöðum bestur í sínum flokki og keppti um um titilinn “ Besti hudnurinn á sýningu á Crufts” árið 1960 , þá 7 ára gamall. The Hon. Mark Watson var mkill aðdáandi alls sem íslenskt var og ferðaðist mikið um landið. Hann sagði að á ferðum sínum á Íslandi um 1930 hafi hann séð nokku af íslensum hundum í sveitum landsins en um 1950 máti segja að íslenskir hundar væru svo til horfnir nema á afskekktum stöðum . Hann ákvað því að flytja út nokkra hunda og tíkur til Kaliforníu í Bandaríkjunum þar sem hann bjó þá og freista þess að rækta þá þar til þess að kynið yrði ekki aldauða. Páll A. Pálsson Yfirdýralæknir aðstoðaði hann við þennan útflutning en eftir hjá Páli varð tík frá Vestfjörðum. Hunda þeir, sem fluttir voru til Bandaríkjanna, fendu hundapest skömmu eftir komuna þangað og drápust sumir þeirra. Þeir sem af lifðu eignuðust hvolpa og virtust mjög arfhreinir. Þegar Mark fluttist svo nokkru seinna til Englands tó hann hundana með sér og lét halda áfram að rækta þá. Breta eru dugmiklir ræktunarmenn og það tók þá ekki langan tíma að breyta